Temel Analiz Göstergeleri Nelerdir

Kısa cevap: Temel analiz göstergeleri, bir şirketin kârlılığını, borç yapısını ve piyasa fiyatının bu verilere göre pahalı mı ucuz mu olduğunu ölçen finansal oranlardır. En sık kullanılanlar F/K (fiyat/kazanç), PD/DD (piyasa değeri/defter değeri), özkaynak kârlılığı (ROE), net kâr marjı, cari oran ve borç/özkaynak oranıdır. Hisse analizi PD oranı, şirketin borsadaki değerini bilançodaki özkaynağıyla karşılaştırdığı için özellikle banka, holding ve sermaye yoğun şirketlerde ilk bakılan göstergeler arasındadır.

Temel Analiz Ne İşe Yarar?

Temel analizin amacı tek bir şey: şirketin gerçek değerini tahmin etmek ve fiyatla karşılaştırmak.

• Grafik değil, bilanço ve gelir tablosu okunur.
• Veriler şirketlerin üç aylık finansal raporlarından gelir.
• Tek bir oran karar vermez; oranlar birlikte okunur.
• Karşılaştırma her zaman aynı sektör içinde yapılır.

Değerleme Oranları

F/K Oranı (Fiyat / Kazanç)

Hisse fiyatının, hisse başına net kâra bölünmesiyle bulunur.

• Yorum: “Bu şirketin bir yıllık kârı için kaç yıl ödeme yapıyorum?”
• Düşük F/K genelde ucuzluk sinyalidir; ama kârın kalıcı olup olmadığına bakılır.
• Tek seferlik kur farkı veya arsa satışı kârı F/K'yı yapay olarak düşürür.
• Zarar eden şirkette F/K anlamsızdır.

PD/DD Oranı (Piyasa Değeri / Defter Değeri)

Şirketin borsa değeri, özkaynağının kaç katı? Cevabı bu oran verir.

• PD/DD = 1 ise piyasa şirkete tam olarak defter değerini biçiyor.
• 1'in altı, varlıkların altında fiyatlama demektir. Bazen fırsat, bazen düşük kârlılığın işareti.
• Yüksek PD/DD ise piyasa gelecekteki kârlılığa prim veriyor.
• Bankalar, gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve holdinglerde çok kullanılır.
• Markası güçlü ama varlığı az olan teknoloji/hizmet şirketlerinde yanıltıcı olabilir.

PD/DD'yi tek başına okumak hataya açıktır. Doğru kullanım şu: PD/DD ile ROE'yi yan yana koy. Yüksek ROE üreten bir şirketin yüksek PD/DD taşıması normaldir. Düşük ROE + yüksek PD/DD ise pahalılık sinyalidir.

FD/FAVÖK

Firma değerinin (piyasa değeri + net borç) faaliyet kârına oranıdır.

• Borcu farklı iki şirketi karşılaştırmak için F/K'dan daha adildir.
• Sanayi, enerji ve perakendede sık kullanılır.

Kârlılık Göstergeleri

• ROE (Özkaynak Kârlılığı): Net kâr / özkaynak. Ortağın koyduğu paranın verimi. İstikrarlı yüksek ROE, kaliteli iş modelinin izidir.
• ROA (Aktif Kârlılığı): Net kâr / toplam varlık. Varlıkların ne kadar verimli çalıştığını gösterir.
• Brüt kâr marjı: Fiyatlama gücü hakkında bilgi verir. Marj daralıyorsa maliyet baskısı var.
• Net kâr marjı: 100 lira satıştan cebe kalan tutar.
• Hisse başı kâr (HBK): Net kâr / hisse sayısı. Trendi tek yıllık değerinden daha önemlidir.

Borç ve Likidite Göstergeleri

• Borç/Özkaynak: Kaldıraç seviyesi. Yükseldikçe faiz artışlarına kırılganlık büyür.
• Net Borç/FAVÖK: Borcun kaç yıllık faaliyet kârıyla kapanacağını gösterir.
• Cari oran: Dönen varlık / kısa vadeli borç. 1'in altı nakit sıkışıklığına işaret eder.
• Faiz karşılama oranı: Faaliyet kârı, finansman giderini kaç kez karşılıyor?
• Nakit akışı: Kâğıt üzerindeki kâr ile faaliyetlerden gelen nakit birbirinden uzaklaşıyorsa dikkat.

Temettü Tarafı

• Temettü verimi: Hisse başına dağıtılan temettü / fiyat.
• Dağıtım oranı: Kârın ne kadarının dağıtıldığı. %100'e yakın oranlar sürdürülemez olabilir.
• Düzenli gelir hedefleyen bir portföyde temettü geçmişinin kesintisizliği, tek yıllık yüksek verimden değerlidir.

Oranları Birlikte Okuma Tablosu

Pratik Analiz Sırası

1. Şirket ne satıyor? İş modelini bir cümlede özetle.
2. Son 4-5 yılın satış ve
   © 2026 Yatırım Portföy